“Spes non confundit – Hy vọng không làm thất vọng” (Rm 5,5), Đức Thánh Cha Phan-xi-cô mở đầu Sắc chỉ công bố Năm Thánh thường lệ 2025 với những lời của thánh Phao-lô để khẳng định niềm hy vọng của Dân Ki-tô giáo, nhất là trong bối cảnh thế giới phát triển nhưng cũng đầy bất trắc. Quả thực, tính dễ bị tổn thương được trải nghiệm trong những năm gần đây, cùng với nỗi sợ hãi về bạo lực của chiến tranh, làm cho tình trạng con người trở nên nghịch lý hơn: một đàng, con người cảm thấy sức mạnh vượt trội của công nghệ quyết định thời hiện đại; đàng khác, lại nhận thức sự bấp bênh và lo lắng về tương lai của mình. Trong bối cảnh này, “Những người hành hương trong Hy vọng” đã được chọn làm chủ đề của Năm Thánh 2025.
Niềm hy vọng của chúng ta cắm chặt vào Thiên Chúa, Đấng “đổ tình yêu của Người vào lòng chúng ta, nhờ Thánh Thần mà Người ban cho chúng ta” (Rm 5,5).
“Năm Thánh mang nét đặc trưng của niềm hy vọng không bao giờ mất đi, niềm hy vọng nơi Thiên Chúa. Ước mong Năm Thánh này cũng giúp chúng ta lấy lại niềm tin cần thiết vào Giáo hội và vào xã hội, vào các mối tương quan liên vị, vào các mối quan hệ quốc tế, vào việc thăng tiến phẩm giá của mọi người và tôn trọng thiên nhiên. Ước gì chứng tá đức tin của chúng ta trở thành men hy vọng đích thực cho thế giới, trở thành lời loan báo trời mới đất mới, nơi chúng ta sẽ sống trong công lý và hòa hợp giữa các dân tộc, chờ ngày lời Chúa hứa nên thành tựu” (SCNT, 25)
Tập “Cẩm nang học hỏi về Năm Thánh 2025” góp phần vào việc tìm hiểu để sống tinh thần Năm Thánh, canh tân và củng cố đời sống đức tin, đồng thời nuôi dưỡng niềm hy vọng của “Những người hành hương trong Hy vọng”, nhằm trả lời cho những ai “chất vấn về niềm hy vọng của chúng ta” (1Pr 3,15).
DẪN NHẬP: NĂM THÁNH 2025
Câu 1. Chủ đề của Năm Thánh 2025 là gì?
Đáp: Ngày 03/01/2022, Đức Giáo Hoàng Phanxicô phê chuẩn chủ đề Năm Thánh thường lệ 2025 là “Những người lữ hành trong Hy vọng.
Câu 2. Ý nghĩa của Logo Năm Thánh 2025 là gì?
Đáp: Logo diễn tả ý hướng của Năm Thánh, trong đó:
Thánh Giá: phía trên hình cong dịch chuyển hướng về phía con người trong cuộc gặp gỡ và ôm lấy họ; phía dưới là neo cắm chặt xuống dưới những con sóng, biểu tượng của niềm hy vọng vững chãi giữa ba đào sóng vỗ trong cuộc lữ hành;
bốn hình người với các sắc màu[1] liên kết với nhau, tượng trưng cho tình liên đới nhân loại cùng nhau hướng về và ôm chặt Thánh Giá Chúa Kitô;
những con sóng vỗ mạnh bên dưới ám chỉ rằng cuộc hành hương của cuộc sống không phải lúc nào cũng phẳng lặng;
dòng chữ Latinh “Peregrinantes in Spem” (Những người hành hương trong Hy vọng), khẩu hiệu của Năm Thánh 2025, được viết bằng màu xanh lá cây biểu chị cho niềm hy vọng.
Câu 3. Ý nghĩa của linh vật Năm Thánh 2025 là gì?
Đáp: Nhân vật có tên Luce – nghĩa là ánh sáng (tiếng Ý).
Luce mặc chiếc áo mưa màu vàng, tay cầm gậy tượng trưng cho sự bảo vệ và dẫn dắt của Thiên Chúa trong suốt lộ trình của Năm Thánh.
Thánh Giá và chuỗi hạt trên cổ cho thấy, trong cuộc hành hương, cầu nguyện là sức mạnh thiêng liêng, gia tăng đức tin, cậy, mến, vững vàng hơn trước mọi nghịch cảnh.
Logo thuyền buồm màu xanh lá cây trên áo của Luce là logo chính thức của Năm Thánh.
Đôi mắt sáng của Luce là biểu tượng của hy vọng, và hành trình của Luce cùng với chú chó Santino nhắc nhở mọi người về tinh thần hành hương và khám phá đức tin.
Đôi giày lấm đầy bùn đất của Luce cho thấy lộ trình cuộc đời mà mỗi người phải đi qua.
Câu 4. Ý nghĩa của Cây Thánh Giá Năm Thánh 2025 là gì?
Đáp: Cây Thánh Giá được làm bằng gỗ tốt và được chế tác thủ công cẩn thận:
mặt trước có hình ảnh Chúa Kitô vinh quang là dấu hiệu của Hy vọng cho thế giới trong thời đoạn khủng hoảng nghiêm trọng toàn cầu, nơi mà con người kêu lên nhu cầu về niềm hy vọng;
mặt sau của Cây Thánh Giá là logo chính thức của Năm Thánh 2025. Thánh Giá sẽ được các tình nguyện viên trao cho các trưởng nhóm khác nhau trước khi mỗi nhóm hành hương bắt đầu hành trình đến Cửa Thánh.
Câu 5. Năm Thánh 2025 được khai mạc khi nào?
Đáp: Năm Thánh thường lệ 2025 sẽ bắt đầu vào ngày 24 tháng 12 năm 2024, ngày Lễ Chúa Giáng sinh, với việc mở Cửa Thánh tại Vương cung Thánh đường thánh Phêrô ở Vatican. Chúa Nhật sau đó, ngày 29 tháng 12 năm 2024, lễ Thánh Gia Thất, Năm Thánh sẽ được khai mạc tại các Giáo Hội địa phương (x. SCNT, 6; KMNT, 1).
Câu 6. Nghi thức khai mạc Năm Thánh 2025 diễn ra ở đâu?
Đáp: Việc khai mạc Năm Thánh 2025 sẽ diễn ra:
tại Vatican, Đức Giáo Hoàng Phanxicô sẽ chủ sự nghi thức mở Cửa Thánh của Đền thờ Thánh Phêrô vào ngày 24 tháng 12 năm 2024;
tại các Giáo Hội địa phương, ngày 29 tháng 12 năm 2024, nghi thức khai mạc trọng thể Năm Thánh sẽ được cử hành trong một Thánh lễ do Giám mục giáo phận chủ sự, tại nhà thờ chính toà, mẹ của tất cả các nhà thờ trong giáo phận. Tuy nhiên, nếu trong giáo phận có một nhà thờ đồng chính tòa theo giáo luật, thì cũng có thể cử hành Thánh lễ khai mạc tại đó (x. SCNT, 6; KMNT, 2).
Câu 7. Những thành phần nào tham gia khai mạc Năm Thánh 2025?
Đáp: Nghi thức cử hành Thánh Thể theo thể thức Thánh lễ đại triều (x. Cæremoniale Episcoporum, 120). Tất cả các linh mục đồng tế với giám mục; các phó tế, các thừa tác viên giúp lễ, đọc sách và những thừa tác viên khác thi hành phận vụ của mình (x. SC, 26-28; Cæremoniale Episcoporum, 119) cùng với mọi thành phần dân Chúa. Chương trình cử hành phải được thông báo cho toàn thể các tín hữu (x. KMNT, 3).
Câu 8. Nghi thức khai mạc Năm Thánh 2025 diễn ra như thế nào?
Đáp: Trong khung cảnh của Thánh lễ khai mạc trọng thể Năm Thánh, đoàn hành hương theo sau Thánh Giá long trọng tiến vào ngôi thánh đường của giáo phận, vào Nhà thờ Chính tòa nơi vị mục tử của giáo phận thi hành huấn quyền, chủ sự các nhiệm tích thánh, cử hành phụng vụ ca ngợi và cầu nguyện, và hướng dẫn giáo đoàn (x. KMNT, 4).
Câu 9. Các giai đoạn và ý nghĩa của Nghi thức khai mạc Năm Thánh 2025 là gì?
Đáp: Nghi thức khai mạc trọng thể Năm Thánh diễn ra theo ba giai đoạn: tụ họp, khởi sự hành hương và tiến vào thánh đường (x. KMNT, 5-8.1-14).
Dân Chúa qui tụ tại một nhà thờ mang một ý nghĩa đặc biệt đối với cộng đoàn giáo phận, đủ điều kiện để cử hành nghi thức nhập lễ và có khoảng cách thích hợp cho một cuộc hành hương thực sự.
Khởi sự hành hương: trong khi tụ họp, hát tiền xướng (ca nhập lễ), lời chào, lời mời gọi chúc tụng và ca ngợi Thiên Chúa, lời hướng ý, lời cầu nguyện, công bố Tin mừng và đọc một số trích đoạn trong Tông sắc ấn định Năm Thánh thường lệ 2025.
Hành hương đến thánh đường: đoàn hành hương đến nhà thờ chính tòa (hoặc đồng chính toà) qua cửa chính, dấu chỉ Chúa Kitô, để cử hành Chúa Nhật Lễ Thánh Gia Thất và khai mạc Năm Thánh. Cuộc rước này là dấu chỉ của con đường hy vọng, trên đó những người hành hương đang bước theo sau Thánh Giá Chúa Kitô, như được thể hiện trong logo của Năm Thánh. Khi đến ngưỡng cửa, giám mục giơ cao Thánh Giá, hướng về cộng đoàn, xướng lời tung hô tôn kính: “Đây là Cây Thánh Giá nơi treo Đấng cứu độ trần gian” (Thánh thi Thứ Sáu Tuần Thánh “Ecce lignum Crucis, in quo salus mundi pependit”).
Câu 10. Vì sao chỉ dùng một Cây Thánh Giá trong Thánh lễ khai mạc Năm Thánh 2025?
Đáp: Trong nghi thức khai mạc Năm Thánh, một Cây Thánh Giá có ý nghĩa đặc biệt đối với giáo phận cho cuộc hành hương. Thánh Giá sẽ được đặt nơi cung thánh, gần bên bàn thờ, trong suốt Năm Thánh để các tín hữu tôn kính (x. QCSL 122, 308).
Câu 11. Có thể dùng hai Cây Thánh Giá trong nhà thờ trong suốt Năm Thánh không?
Đáp: Theo chỉ dẫn của Nghi thức khai mạc Năm Thánh (số 9) và Quy chí Sách lễ (x. QCSL 122. 308), chỉ được dùng một Thánh Giá trong nhà thờ. Tuy nhiên, với nhà thờ mà Thánh Giá tại cung thánh đã được treo cao phía trên bàn thờ hay treo trên bức tường đầu cung thánh phía sau bàn thờ khiến cho việc tháo gỡ quá khó khăn hoặc không thể di chuyển thì “được phép sử dụng thêm Thánh Giá thứ hai trong cung thánh và đó chính là Thánh Giá dẫn đầu đoàn hành hương được đặt gần bàn thờ trong suốt Năm Thánh”.[2]
PHẦN I: LỊCH SỬ NĂM THÁNH
NĂM THÁNH, NĂM HỒNG ÂN THEO KINH THÁNH
Câu 12. Năm Thánh bắt nguồn từ đâu?
Đáp: Hạn từ “Năm Thánh” bắt nguồn từ tiếng Do Thái: “יוֹבֵל” (yôvēl hay Jôbel) nghĩa là “thổi tù và báo hiệu Năm Đại xá”. Thuật ngữ này được dịch sang tiếng Latinh là jubilæus. Theo nguyên ngữ Latinh: Annum Jubilaei được hiểu là Năm Hồng Ân hay Năm Toàn Xá. Tuy nhiên, từ Năm Thánh 1475, tên gọi Năm Thánh (Annus Sanctus – tiếng Latinh; Holy Year – tiếng Anh) được sử dụng phổ biến và mang ý nghĩa hơn trong Giáo Hội Công Giáo, so với danh từ Năm Ân Xá (Annum Jubilæi hay Jubilaeum) có nguồn gốc và ý nghĩa của Cựu Ước và Do Thái giáo hơn.
Câu 13. Năm Thánh là gì?
Đáp: Năm Thánh là một thời kỳ hồng ân, qua đó Thiên Chúa ban ơn đặc biệt khi con người mở lòng để canh tân, thống hối và đón nhận tha thứ của Người. Vì vậy, Năm Thánh là thời gian mà con người được mời gọi khẩn thiết sống và thực thi việc thống hối và canh tân, dứt khoát từ bỏ tội lỗi, sống mối tương quan tình yêu với Thiên Chúa, hòa giải và hiệp nhất với tha nhân, với vũ trụ vạn vật.
Câu 14. Những nguyên tắc căn bản để sống Năm Thánh trong Cựu Ước là gì?
Đáp: Năm Thánh được sống với ba nguyên tắc căn bản: nguyên tắc đầu tiên liên quan đến “kỳ nghỉ ngơi của đất đai”, sau bảy năm, đồng ruộng phải bỏ hoang một năm (x. Lv 25, 11); nguyên tắc thứ hai liên quan xoá nợ và hoàn trả nguyên vẹn (cho chủ sở hữu ban đầu) những mảnh đất bị chuyển nhượng và bán đi (x. Lv 25,23-34); nguyên tắc thứ ba liên quan đến trả tự do và giải phóng nô lệ: mọi người Israel – nếu là nô lệ – phải được tự do (x. Lv 25, 35-55; Ed 46,17; Gr 34,14-17; Is 61,1-2).
Câu 15. Chúa Giêsu nói gì về Năm Thánh?
Đáp: Luật Môsê về Năm Hồng Ân được Isaia nhắc lại: “Chúa đã sai tôi đi loan báo Tin Mừng cho kẻ nghèo hèn, chữa lành những tấm lòng tan nát, công bố lệnh ân xá cho kẻ bị giam cầm, ngày phóng thích cho những tù nhân, công bố một năm hồng ân của Chúa” (Is 61,1-2). Đây là những lời mà Chúa Giêsu đã áp dụng cho mình lúc khởi đầu sứ vụ khi tuyên bố rằng “Năm hồng ân của Chúa” đã được thực hiện nơi chính Người (x. Lc 4,18-19; SCNT, 10).
II. NĂM THÁNH TRONG GIÁO HỘI CÔNG GIÁO
Câu 16. Năm Thánh trong Giáo Hội Công Giáo bắt đầu từ khi nào?
Đáp: Khởi đi từ nền tảng Kinh Thánh, Năm Thánh đầu tiên trong Giáo Hội Công Giáo được khai mở vào năm 1300 thời Đức Giáo Hoàng Bônifaciô VIII với Tông sắc Antiquorum habet fida relatio, ban hành ngày 22/02/1300 (x. SCNT, 5).
Câu 17. Chu kỳ Năm Thánh thông thường trong Giáo Hội Công Giáo là bao nhiêu năm?
Đáp: Chu kỳ Năm Thánh thường lệ trong Giáo Hội là: 100 năm, 50 năm, 33 năm và 25 năm.
Câu 18. Tại sao chu kỳ Năm Thánh trong Giáo Hội có sự thay đổi từ 100 năm xuống còn 50 năm?
Đáp: Năm Thánh được quy định với chu kỳ 100 năm vào thời Đức Giáo Hoàng Bônifaciô VIII năm 1300. Vì 100 năm quá lâu so với một đời người, Đức Giáo Hoàng Clêmentê VI qua Tông sắc Urigenitus Dei Filius, ngày 27/01/1343 ấn định thời gian Năm Thánh là 50 năm và hiện thực vào năm 1350.
Câu 19. Chu kỳ 25 năm của Năm Thánh được ấn định khi nào?
Đáp: Chu kỳ 25 năm được nhiều Giáo hoàng xác quyết như: Đức Giáo Hoàng Phaolô II qua Tông sắc Ineffabilis Providentia, ngày 19/4/1470; Đức Giáo Hoàng Giuliô III, với Tông sắc Si pastores ovium, ngày 24/02/1550; Đức Giáo Hoàng Sixtô IV, qua Tông sắc Salvator Noster Dei Patris, ngày 26/3/1472, đã tái xác nhận chu kỳ Năm Thánh với 25 năm. Chu kỳ 25 năm cho một Năm Thánh theo thể thức thông thường đã được Giáo Hội “đóng ấn” từ Năm Thánh 1475 cho đến thời đại chúng ta với Năm Thánh 2000, và Năm Thánh 2025.
Câu 20. Tại sao có chu kỳ Năm Thánh 33 năm?
Đáp: Năm Thánh theo chu kỳ 33 năm được ấn định vào thời Đức Giáo Hoàng Grêgoriô XI qua Tông sắc Salvator Noster Dominus, ngày 29/4/1373, ban hành tại Avignon. Ấn định chu kỳ Năm Thánh theo tuổi đời của Chúa Giêsu.
Câu 21. Những Năm Thánh thường lệ gần đây là năm nào?
Đáp: Năm Thánh 1950 với sứ điệp Hoà bình, do Ðức Giáo Hoàng Piô XII khai mạc sau những đau thương tàn khốc của Thế chiến II; Năm Thánh 1975 được khai mở bởi thánh Giáo Hoàng Phaolô VI, với ý hướng Canh tân và Hoà giải; Đại Năm Thánh 2000 dưới thời thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II.
Câu 22. Khác biệt giữa Năm Thánh thường lệ và Năm Thánh ngoại thường là gì?
Đáp: Năm Thánh thường lệ diễn ra theo chu kỳ được ấn định, chẳng hạn Đại Năm Thánh 2000, Năm Thánh 2025; còn Năm Thánh ngoại thường được một Giáo hoàng khai mở vào những dịp đặc biệt để Giáo Hội sống mầu nhiệm đức tin và canh tân đời sống kitô hữu.
Câu 23. Những Năm Thánh ngoại thường gần đây là gì?
Đáp: Năm Thánh ngoại thường đầu tiên là vào năm 1423, do ý muốn Đức Giáo Hoàng Martin V. Gần đây, Đức Giáo Hoàng Phaolô VI đã công bố Năm Thánh 1966 nhân dịp bế mạc Công đồng Vatican II; Đức Gioan Phaolô II cử hành Năm Thánh năm thứ 1950 của Ơn Cứu Chuộc (1983-1984); Đức Giáo Hoàng Biển Đức XVI muốn cử hành Năm Thánh Phaolô nhân dịp kỷ niệm hai ngàn năm ngày sinh của vị Tông đồ dân ngoại (28/6/2008 – 29/6/2009); Đức Giáo Hoàng Phanxicô mở Năm Thánh ngoại thường Lòng Thương Xót vào năm 2015 nhân dịp kỷ niệm 50 năm bế mạc Công đồng Vaticanô II.
Câu 25. Cửa Thánh là gì?
Đáp: Cửa Thánh là cửa Đền Thờ được xây kín tường và chỉ được mở ra vào dịp Năm Thánh. Không chỉ là một giới hạn không gian, Cửa Thánh là biểu tượng của một khoảng thời gian thánh thiêng, là lối mở ra để tiến vào Đền Thánh Chúa, là dấu chỉ của Chúa Kitô, Đấng là Cửa, là Con Đường dẫn con người đến với Thiên Chúa (x. Ga 10,9; 14,6). Cửa Thánh được đặt tại các Đền Thánh chính ở Rôma: Đền thờ thánh Phêrô, Đền thờ thánh Gioan Laterano, Đền thờ thánh Phaolô ngoại thành, và Đền thờ Đức Bà Cả.
Cửa Thánh được mở khi Khai mạc Năm Thánh và được đóng lại khi bế mạc Năm Thánh. Nghi thức khai mạc Năm Thánh thường đi liền với việc mở Cửa Thánh. Nghi thức mở Cửa Thánh diễn tả ý nghĩa biểu tượng rằng, suốt Năm Thánh này người tín hữu được hưởng một “hành trình đặc biệt” hướng tới ơn cứu rỗi.
Cầu Nguyện
Đời sống
Giáo lý
Kinh Thánh
Phục Sinh
Phụng Vụ
Truyền Thông
